مقالات

کم خونی (آنمی)

سایت دکتر وهاب آقائی  ۱۳۹۷/۰۴/۱۷
کم خونی (آنمی)
به موقعیتی که بدن انسان در معرض کمبود تعداد گلبول قرمز و یا کمبود هموگلوبین (ماده حامل غذا و اکسیژن در گلبول های قرمز خون)قرار می گیرد آنمی یا کم خونی (Anemia) گفته می شود. آنمی می تواند حاد یا مزمن باشد.در واقع در کم خونی ، بدن در معرض کمبود اکسیژن قرار گرفته و دچار عوارض ناشی از کمبود آن می شود.
 

کم خونی (آنمی)

به موقعیتی که بدن انسان در معرض کمبود تعداد گلبول قرمز و یا کمبود هموگلوبین (ماده حامل غذا و اکسیژن در گلبول های قرمز خون)قرار می گیرد آنمی یا کم خونی (Anemia) گفته می شود. آنمی می تواند حاد یا مزمن باشد.
در واقع در کم خونی ، بدن در معرض کمبود اکسیژن قرار گرفته و دچار عوارض ناشی از کمبود آن می شود.
 

انواع کم خونی :

کم خونی مگالوبلاستیک
کم خونی نورموسیتیک
کم خونی ماکروسیتیک
کم خونی آپلاستیک
کم خونی فانکونی
کم خونی همولیتیک
کم خونی داسی شکل
کم خونی  پرنیسیوز
کم خونی میلوفیتزیک
 

علایم کم خونی :

رنگ پریدگی ، تهوع ، کم اشتهایی و احساس خستگی از علایم اصلی کم خونی به شمار می آیند.
تشخیص :
معمولا توسط آزمایشهای خون نظیر شمارش گلبول قرمز ، میزان هموگلوبین و تعیین میانگین حجم هر گلبول قرمز که در آزمایشگاه انجام میشود مشخص می گردد.
 

کم خونی مگالوبلاستیک :

عامل اصلی این نوع کم خونی ، کمبود ویتامین B12 و یا فولیک اسید می باشد.
تفاوت آهن و فولیک اسید و منابع آنها :
آهن ، ماده معدنی فراوانی است که در خوراکی هایی همچون جگر ، گوشت ، اسنفاج به وفور یافت می شود اما فولیک اسید ، شکل مصنوعی ویتامین B9 می باشد که همچون دیگر ویتامین های گروه B در غلات ، آب پرتقال  و سبزیجات به فراوانی یافت می شود.
 

کم خونی ماکروسیتیک :

فاکتور داخلی معده ( توسط سلول های خاصی در معده ترشح می شود) ، نقش مهمی در جذب آهن و ویتامین های گروه B دارد ، بنابراین در اثر عملهای جراحی یا مواردی که مشکل گوارشی وجود دارد ، فاکتور  داخلی معده دچار اختلال و یا کمبود می گردد که همین منجر به کاهش جذب ویتامین B12 شده و نهایتا ایجاد این نوع کم خونی می گردد.
 

کم خونی پرنیسیوز :

دلیل اصلی آن واکنش خود ایمنی بدن علیه سلولهای دیواره معده (سلولهای تولید کننده فاکتور داخلی معده) می باشد.
 

کم خونی نوزادان نارس :

در نوزادان نارس تازه متولد شده 2 تا 6 هفته پس از تولد به دلیل کاهش هماتوکریت (نسبت حجم سلولهای خون به کل حجم خون) خون امکان وقوع دارد.
 

کم خونی فانکونی :

یک بیماری ارثی- ژنتیکی است که عامل اصلی کم خونی آپلاستیک می باشد.
 

کم خونی آپلاستیک :

در این نوع بیماری ، مغز استخوان توان تولید کافی گلبول های خونی را ندارد. علل بروز آن فعلا ناشناخته است اما می توان زندگی در مناطق آلوده و در معرض پرتو یا مواد سمی قرار گرفتن را عواملی در بروز آن دانست.حتی برخی عفونت های ویروسی نظیر هپاتیت و ایدز نیز می توانند در بروز این بیماری دخیل باشند.
این بیماری بسیار نادر بوده و شایع نمی باشد به طوریکه میزان بروز آن یک مورد در 5 میلیون است. شیوع آن در زن و مرد یکسان بوده و در دو رده سنی 20 تا 25 سال و 60 تا 65 سال دیده می شود. بیماران کم خونی آپلاستیک اغلب از علائم مربوط به سیتوپی(کاهش کل سلولهای خونی اعم از گلبولهای قرمز ، سفید و پلاکت ها ) رنج می برند .
 از علایم این نوع کم خونی می توان تنگی نفس ، خونریزی از لثه و ضعف عمومی و خستگی را نام برد. این بیماران به دلیل کمبود پلاکت در خونشان اغلب با علایم خونریزی مراجعه می کنند.

 

تشخیص کم خونی آپلاستیک:

برای تشخیص این نوع کم خونی باید نمونه برداری از مغز استخوان انجام شود که معمولا  هایپوسلولاریته در خون مشاهده گردد. سلولاریته در این افراد به زیر 20% می رسد که این میزان در افراد سالم  بین 30 تا 50 درصد می باشد.
 

کم خونی همولیتیک :

این نوع کم خونی در اثر عوامل ژنتیکی ، جراحی قلب ، و یا رهاسازی گلبول های قرمز نارس در سیستم گردش خون ممکن است به وجود آید.این نوع کم خونی از جمله بیماری های خود ایمنی بدن به شمار می آید.
 

کم خونی گلبول های قرمز داسی شکل :

نوعی بیماری ارثی-ژنتیکی است که در آن شکل گلبول های قرمز داسی شکل شده و غشای بسیار شکننده ای پیدا می کنند و مقادیر آنزیم انیدراز کربن غشای سلول به شدت کاهش پیدا می کند. این گلبولها عمری بسیار کوتاه دارند و در اثر عبور از مویرگ ها شکسته شده و از بین می روند.
 
چه کسانی بیشتر مبتلا می شوند ؟
زنان بیشتر از مردان به کم خونی مبتلا هستند و دلیل اصلی آن نیز قاعدگی می باشد. زنان در هر نوبت قاعدگی خون زیادی از دست میدهند و در صورت مشکل در گوارش و عدم جذب آهن مورد نیاز بدن ، دچار کم خونی می گردند ک با مصرف مکمل ها می توانند تا حدی این کمبود را برطرف کنند عوامل ارثی و ژنتیکی نیز در کم خونی موثر است.
یک نوع از کم خونی که به کم خونی ملایم معروف است در دوران حاملگی رخ  می دهد و عارضه ای عادی به شمار می رود اما انواع مزمن و حاد کم خونی ، همچنان از مشکلات و موانع جدی سلامت در دنیای پزشکی به حساب می آیند.
 

فقر آهن چیست :

یکی از عوامل اصلی کم خونی فقر آهن است که در زنان شایع تر از مردان می باشد. اگر کم خونی دلایل دیگری داشته باشد  باید جدی گرفته شود.
فقر آهن معمولا با استفاده از مکمل های غذایی از جمله قرص آهن و فولیک اسید درمان می گردد،  اما بسیاری از افراد از نتیجه ندادن مصرف مکمل ها گله مند هستند که بروز این امر دلایل مختلفی می تواند داشته باشد که جذب آهن در بدن را با مشکل مواجه می کند.
از جمله این عوامل ، عدم جذب مکمل دارویی در دستگاه گوارش ، تاخیر در جذب آهن در اثر تداخلات دارویی ، تداخل جذب آهن در اثر تداخلات غذایی می باشد .
 

راههای افزایش جذب آهن در بدن :

 
1-   استفاده از غذاهایی که غنی از آهن هستند از جمله سیب ، موز ، جگر ، گوشت قرمز ، اسفناج
2-   استفاده از و ویتامین  C که در پرتقال ، توت فرنگی ، لیموترش ، گوجه فرنگی ، کلم ...به فراوانی یافت می گردد.
3-   پرهیز از مصرف چای ، قهوه و نوشیدنی های کافئین دار به خصوص بعد از مصرف غذاهای آهن دار، زیرا این مواد جذب آهن را به تاخیر می اندازند.
4-   کنترل عملکرد دستگاه گوارشی و یبوست با مراجعه به پزشک ،
بیماریهایی نظیر زخم معده ، کولیت ، گاستریت ... می توانند در جذب آهن از معده اختلالات جدی به وجود آورند . معمولا افرادی که دچار زخم معده هستند دچار کم خونی شدید می شوند.
5-   استفاده از خشکبار از جمله توت سفید ، برگه زردآلو ، ...
6-   استفاده از قطره آهن در کودکان
 
برای کم خونی به چه پزشکی باید مراجعه کنیم ؟
برای تشخیص آن به پزشک متخصص خون یا انکولوژیست و برای درمان تغذیه ای باید به متخصص تغذیه مراجعه شود.
 
منابع :
 
www.webmd.com
www.tums.ac.ir
www.healthcare.com
برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.