مقالات

رادیولوژی چیست؟

سایت دکتر وهاب آقائی  ۱۳۹۷/۰۵/۱۵
رادیولوژی چیست؟
با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر اعضای داخل بدن مثل استخوان و غضروف را بدون مداخله می توان دید.این روش برای خانم های باردار اصلاً توصیه نمی شود و خانم ها برای مراجعه به رادیولوژی باید از باردار نبودن خود اطمینان حاصل نمایند زیرا این تکنولوژی به جنین آسیب می رساند.البته لازم به ذکر است که مزایای آن خیلی بیشتر از مضرات آن می باشد.این تکنولوژی به پزشکان این امکان را می دهد که با کمترین عارضه راه ورود به بدن بیمار را پیدا کنند و اطلاعات از آن استخراج نمایند.

همه چیز درباره رادیولوژی:

کشف رادیولوژی

شاید بشود کشف پرتوشناسی را از دانشمندی با نام هانری بکرل دانست که شروعی برای پیشرفت های بزرگتر در این تکنولوژی بوده، اولین بار اشعه x توسط شخصی به اسم ویلهلم کنراد رونتگن کشف شد که آن را روی دست همسر خود تست کرد. این امر موجب شور و هیجان زیادی در محققان دانشگاه های اروپا شد. و واکنش های مثبت در روزنامه و مجلات ایجاد گردید.


اولین بار بعد از اصرار فراوان دانشگاها در همان ساختمانی که کشف شده بود، روتنگن سخنرانی در این باره انجام داد. که مورد تمجید فراوان قرار گرفت و به او پیشنهاد شد که نام این کشف را اشعه روتنگن نام گذاری کند.
بعد از گذشت مدتی رشته تحصیلی با نام Musculoskeleta Radiology در دانشگاها تدریس شد.
طی مراحل پیشرفت این اکتشاف طراحی تیوب به وجود آمد که شامل صفحه پلاتینیوم در وسط لوله کروکس کاتد خمیده بود. که خیلی سریع مورد قبول محققان قرار گرفت و در همان سال بفروش رسید.
بعد از طراحی تیوبی، طراحی اسکرین فلورسنت بود که توماس ادیسون در پیشرفت این طراحی نقش به سزایی داشت.
رفته رفته این تکنولوژی پیشرفت کرد و در زمان جنگ جهانی اول مورد توجه نظامی ها قرار گرفت. در آن زمان فقط توانایی تصویربرداری از دست را داشت، و محققان در پی پیشرفت این تکنولوژی برای کل بدن بودند.

اولین دستگاه ها
اواخر سال 1897 میلادی توانستند از کل بدن تصویر برداری کنند.
به دلیل مضرر بودن اشعه x رفته رفته مشکلاتی برای کاربران این دستگاها به وجود آمد تا آنجایی که چندین نفر جان خود را از دست دادند. یکی از آنها کریکور کاسابیان بود که به عنوان اولین شهید رادیولوژی نامیده شد.

مفاهیم رادیولوژی

کلمه رادیولوژی از دو واژه رادیو (موج تابش) و لوژی (بیان) تشکیل شده است. به معنی بیان اشعه می باشد. این نوع اشعه، ریز موجهایی می باشند که از هر ماده ای عبور می کنند. و به دلیل پراکنده شدن حتی قابل مشاهده نمی باشد. تنها ماده ای که از آن نمی تواند عبور کند سرب می باشد.
در مراکز رادیولوژی و اتاق های رادیولوژی از سرب در دیوار ها برای خارج نشدن اشعه استفاده می شود.
رادیولوژی امروزه در تمام مرکز درمانی وجود داشته و در تشخیص بیماری ، درمان و حتی صنعت نیز کاربرد چشم گیری دارد.

انواع رادیولوژی :

رادیولوژی تشخیصی :

به پزشکان به منظور تشخیص بیماریهای ساختارهای درون بدن کمک می کند بطور مثال برای تشخیص علل نشانه های بیماری ، بررسی اینکه بدن بیمار چگونه به روش درمانی مورد نظر جواب داده و غربالگری به منظور تشخیص سرطان پستان، سرطان روده بزرگ و یا بیماری های قلبی
روش های متعددی رادیولوژی برای این بررسی ها وجود دارد نظیر:
• CT اسکن شامل سی تی آنژیوگرافی
• فلوروسکوپی شامل باریوم انما
• MRI و MRA
ماموگرافی
• پزشکی هسته ای که شامل تستهایی مثل اسکن استخوان ، اسکن تیروئید و تست تالیوم قلب می باشد
• X-ray ساده نظیر رادیوگرافی قفسه سینه
• PET اسکن
سونوگرافی

رادیولوژی مداخله ای:

پزشکان از شیوه های مختلف تصویربرداری نظیر CT اسکن، سونوگرافی ، MRI و یا فلوروسکوپی برای انجام کارهای مختلف استفاده می کنند مثل قراردادن کاتتر،وایر و یا سایر وسایل در بدن بیمار با ایجاد کمترین برش
• آنژیوگرافی یا آنژیوپلاستی و قراردادن stent
• ایجاد آمبولیزاسیون برای کنترل خونریزی
• درمان سرطان شامل آمبولیزاسیون تومور با استفاده از کیموآمبولیزاسیون یا Y-90 رادیو آمبولیزاسیون
• ابلیشن تومور
• بیوپسی سوزنی از اندام های مختلف نظیر ریه و تیروئید
• بیوپسی پستان تحت گاید سونوگرافی و یا استریوتاکسی
• جایگذاری کاتتر وریدی

افرادی که در مراکز رادیولوژی کار می نمایند:

پزشکی که بعد از اتمام دوره پزشکی عمومی تحصیل را بطور تخصصی در رشته رادیولوژی ادامه دهد، رادیولوژیست می نامند.
و به دلیل داشتن اطلاعات در درمان و تشخیص انواع بیماری ها و با کسب اطلاعات در مورد تصویربرداری و انطباق موارد در بیمار می تواند تشخیص احتمالی را به پزشک متخصص انتقال دهد.
در کنار رادیولوژیست ها در مراکز درمانی افرادی برای کمک به آنها مشغول به کار می باشند که به آنها تکنسین گفته می شود.و همین طور شخصی در کنارتکنسین و رادیولوژیست را فیزیکدان پزشکی می نامند که تخصص این افراد در کیفیت و سلامت دوز مناسب دستگاه ها می باشد.

MRI

مضرات و مزایای رادیولوژی

و همان طور که ذکر شد اشعه X دارای ضرر هایی می باشد که با تکنولوژی های امروزه این ضرر به حداقل رسانده اند. و برای خانم های باردار اصلاً توصیه نمی شوند و خانم ها برای مراجعه به رادیولوژی باید از باردار نبودن خود اطمینان حاصل نمایند زیرا که این تکنولوژی به جنین آسیب می رساند.
البته لازم به ذکر است که مزایای آن خیلی بیشتر از مضرات آن می باشد.
این تکنولوژی به پزشکان این امکان را می دهد که با کمترین عارضه راه ورود به بدن بیمار را پیدا کنند و اطلاعات از آن استخراج نمایند. و اگراین روش ابداع نمی شد تنها راه، باز کردن بدن بیمار و بررسی آن بود.
استفاده از این تکنولوژی به دلیل تشخیص درست و دقیق هزینه به نسبت بالا دارد. البته به دلیل سرعت در تشخیص ، معطل نماندن و بستری در بیمارستان بهترین گزینه می باشد.
17 آبان (8 نوامبر )سالروز کشف پرتو ایکس است و این روز را روز جهانی رادیولوژی می نامند.

رادیولوژی

تاریخچه اولین دستگاه رادیولوژی در ایران

پروفسور حسابی پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران، برای آنکه بتوانند، پدیده های نوین را ، به دانشجویان خود تدریس نمایند، و آنان را با دست یافته های جدید جهانی، آشنا کنند، اولین دستگاه پرتو ایکس را در آزمایشگاه دانشسرای عالی (دارالمعلمین وقت)، با ابعاد بسیار کوچک، در سال 1309 هـ ش. راه اندازی نمودند.
به گفته دکتر سیّد محمد حسابی ، ایشان حدود یک سال فقط به امر مطالعه، پژوهش، طراحی و محاسبه این دستگاه پرداختند، و در این زمینه، از پروفسور ژانه، پروفسور میشل، یعنی اساتیدشان در اکول سوپریور دو الکتریسیته (پلی تکنیک فرانسه، که مدرسه مهندسی برق ایشان در پاریس بود)، و نیز از راهنمایی های پروفسور فابری(استاد ایشان در دانشگاه سوربن)، راهنمایی مهمی را دریافت کردند، و حتی آنها هر یک چند قطعه از وسایل مورد نیاز ساخت دستگاه رادیولوژی را، از دانشگاه های خود برای استاد هدیه فرستادند.

ایشان به خاطر می آورند که برای پیچیدن بوبین هایی که در ساخت ترانسفورماتورها برای تولید برق با ولتاژ بالای این دستگاه به کار می رفت ماهها در تنها تراشکاری آن روز تهران و با کمترین امکانات و تجهیزات اقدام به ساخت این سیم پیچ ها نمودند.
آقای دکتر حسابی تصمیم به ساخت یک دستگاه رادیولوژی بیمارستانی(کاربردی) در کشور در ابعاد غیر آزمایشگاهی گرفتند.
به همین منظور برادرشان را برای گذراندن یک دوره تخصصی رادیولوژی به مدت یک سال به فرانسه (دانشگاه پاریس) فرستادند.

زیرزمین بیمارستان گوهرشاد که طول آن تقریباً 45 متر و عرض آن تقریباً 4 متر بود برای انجام پروژه ساخت اولین دستگاه رادیولوژی کاربردی بیمارستانی در نظر گرفته شد.
جرقه هایی که بین مقره های به کار رفته در این زیرزمین جهش میکرد به طول تقریبی 70 سانتیمتر و با صدای بسیار زیاد بود که به واسطه وجود ولتاژ بالا بین سیم ها می جهید که از شدت نور و صدای آنها کسی جراًت نمیکرد وارد این زیرزمین شود.


برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.